Listopad, kojarzony z kampanią Movember, to doskonały moment, aby zwrócić uwagę nie tylko na profilaktykę raka jąder i prostaty, ale również na zdrowie reprodukcyjne mężczyzn. W procesie starań o dziecko diagnostyka powinna obejmować oboje partnerów, ponieważ czynnik męski odpowiada za znaczną część przypadków niepłodności – równie często jak czynnik żeński.
Dlaczego męska płodność ma fundamentalne znaczenie?
Statystyki jasno wskazują, że:
- w około 20% przypadków trudności z zajściem w ciążę wynikają wyłącznie z czynnika męskiego,
- w kolejnych 30–40% występuje on równolegle z czynnikiem żeńskim,
- globalne badania potwierdzają spadek jakości nasienia w ostatnich dekadach, co czyni diagnostykę mężczyzny jeszcze ważniejszą.
Dlatego mężczyzna powinien poddać się badaniom w tym samym momencie, w którym diagnostykę rozpoczyna kobieta.
Seminogram – podstawowe badanie w ocenie płodności mężczyzny
Najważniejszym pierwszym krokiem pozostaje analiza nasienia (seminogram). To szybkie, nieinwazyjne i bardzo miarodajne badanie.
Co ocenia seminogram?
Analizuje m.in.:
- liczbę plemników,
- ich ruchliwość,
- morfologię (budowę),
- żywotność,
- objętość ejakulatu,
- obecność komórek zapalnych,
- I inne parametry fizykochemiczne nasienia.
Wyniki porównuje się z aktualnymi normami WHO (Z 2021 roku, tzw. 6 edycja), które precyzują wartości uznawane za prawidłowe.
Jak przygotować się do badania?
Aby wynik był wiarygodny, zaleca się:
- 2–7 dni abstynencji seksualnej,
- unikanie alkoholu i intensywnego wysiłku w 48–72 h przed badaniem,
- oddanie próbki w sterylnych warunkach,
- jeśli próbka jest dostarczana z domu – transport w temperaturze ciała i w czasie do 60 minut.
Seminogram jest kluczowy, ponieważ nieprawidłowości w nasieniu często nie dają żadnych objawów.
Konsultacja urologiczna lub andrologiczna
Po wykonaniu seminogramu warto zgłosić się do lekarza specjalizującego się w zdrowiu mężczyzn. Podczas wizyty oceniane są:
- przebyte choroby zakaźne,
- choroby przewlekłe,
- styl życia i nawyki,
- przyjmowane leki,
- przebyte urazy jąder,
- potencjalna ekspozycja na toksyny.
Lekarz przeprowadza badanie fizykalne, które pozwala wykryć m.in. żylaki powrózka nasiennego (varicocele) – jedną z najczęstszych przyczyn obniżonej jakości nasienia.
Możliwe dodatkowe badania
W zależności od wyników seminogramu lub wywiadu lekarz może zalecić:
Badania hormonalne
Ocena m.in. testosteronu, FSH, LH, prolaktyny, TSH – ich nieprawidłowe poziomy mogą wpływać na proces dojrzewania plemników.
Badania genetyczne
Wskazane szczególnie przy bardzo niskiej liczbie plemników (oligozoospermii) lub azoospermii.
USG moszny
Pozwala ocenić anatomię jąder i wykryć zmiany strukturalne.
Test fragmentacji DNA plemników
Pomaga zrozumieć, czy plemniki mają uszkodzenia genetyczne mogące utrudniać zapłodnienie lub zwiększać ryzyko poronień.
Zmiany stylu życia wspierające płodność
Nawet niewielkie modyfikacje mogą przynieść poprawę jakości nasienia w ciągu 2–3 miesięcy – tyle trwa pełny cykl spermatogenezy.
Najważniejsze zalecenia:
1. Zdrowe nawyki
- rzucenie palenia,
- ograniczenie alkoholu,
- unikanie narkotyków,
- regularna, umiarkowana aktywność fizyczna.
2. Dieta bogata w antyoksydanty
Warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, ryby, orzechy i nasiona wspierają jakość plemników.
3. Unikanie wysokiej temperatury
Plemniki są wyjątkowo wrażliwe na przegrzewanie – niewskazane są sauny, gorące kąpiele, trzymanie laptopa na kolanach czy noszenie obcisłej bielizny.
4. Redukcja stresu
Przewlekły stres obniża poziom testosteronu i wpływa na spermatogenezę. Sen, aktywność fizyczna i techniki relaksacyjne są ważnym elementem terapii.
Movember – idealny czas na działanie
Kampania Movember przypomina o zdrowiu mężczyzn, ale to również doskonała okazja, aby partner sprawdził swoją płodność. Regularne samobadanie jąder, profilaktyka onkologiczna i diagnostyka nasienia to inwestycja w przyszłe ojcostwo.
Podsumowanie: co powinien zrobić Twój partner?
Lista zadań dla mężczyzny starającego się o dziecko:
- Wykonać seminogram.
- Skonsultować wyniki z urologiem lub andrologiem.
- Wprowadzić zmiany poprawiające jakość nasienia.
- Podjąć dalszą diagnostykę, jeśli zaleci ją lekarz.
- Traktować płodność jako element zdrowia, a nie temat tabu.
Masz pytania? Potrzebujesz wsparcia?
Klinika Fertina
📞 Telefon: 609 366 732
🌐 Strona: https://fertina.pl/?utm_source=iYoni
📍 Adres: ul. Dzika 15, Warszawa 00-172
🕒 Godziny otwarcia:
poniedziałek–piątek: 8:00–20:00
sobota: 8:00–12:00