Podwyższony poziom prolaktyny jest jednym z częściej rozpoznawanych zaburzeń hormonalnych u kobiet zgłaszających trudności z zajściem w ciążę. Dla wielu pacjentek sama informacja o nieprawidłowym wyniku badania budzi niepokój i rodzi pytania o jego znaczenie dla płodności. Prolaktyna kojarzona jest głównie z laktacją, jednak jej rola w organizmie kobiety jest znacznie szersza, a zaburzenia jej wydzielania mogą wpływać na funkcjonowanie całego układu rozrodczego.
Aby właściwie ocenić znaczenie podwyższonego stężenia prolaktyny, konieczne jest zrozumienie, czym jest ten hormon, w jakich sytuacjach jego poziom może się zwiększać oraz jakie badania pozwalają ustalić rzeczywistą przyczynę problemu.
Czym jest prolaktyna i jaką pełni rolę?
Prolaktyna to hormon produkowany przez przysadkę mózgową – niewielki gruczoł zlokalizowany u podstawy mózgu, który pełni kluczową rolę w regulacji gospodarki hormonalnej. Najbardziej znaną funkcją prolaktyny jest pobudzanie gruczołów piersiowych kobiety do produkcji mleka, jednak hormon ten oddziałuje również na oś podwzgórze-przysadka-jajniki, a tym samym na cykl menstruacyjny i owulację.
Prawidłowy poziom prolaktyny jest niezbędny do zachowania równowagi hormonalnej. Jej nadmiar może zaburzać wydzielanie gonadotropin, czyli hormonów odpowiedzialnych za dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych i uwalnianie komórki jajowej.
Jak podwyższona prolaktyna wpływa na płodność?
Zbyt wysokie stężenie prolaktyny może hamować owulację lub prowadzić do jej nieregularnego występowania. W praktyce oznacza to, że cykle menstruacyjne mogą stać się wydłużone, nieregularne lub bezowulacyjne. U części kobiet dochodzi również do skrócenia fazy lutealnej, czyli etapu cyklu odpowiedzialnego za przygotowanie błony śluzowej macicy do implantacji zarodka.
Podwyższona prolaktyna może także powodować objawy towarzyszące, takie jak brak miesiączki, skąpe krwawienia, mlekotok niezwiązany z karmieniem piersią czy obniżone libido. Warto jednak podkreślić, że u niektórych kobiet hiperprolaktynemia przebiega bezobjawowo i jest wykrywana dopiero na etapie diagnostyki niepłodności.
Fizjologiczne i przejściowe przyczyny wzrostu stężenia prolaktyny
Nie każdy podwyższony wynik prolaktyny oznacza chorobę. Stężenie tego hormonu jest wrażliwe na wiele czynników zewnętrznych i może przejściowo wzrastać w sytuacjach takich jak stres, intensywny wysiłek fizyczny, niedobór snu czy współżycie seksualne przed badaniem. Również sama procedura pobrania krwi, zwłaszcza u osób odczuwających silny lęk, może prowadzić do chwilowego wzrostu poziomu prolaktyny.
Z tego względu pojedynczy, nieznacznie podwyższony wynik zawsze wymaga ostrożnej interpretacji i często powinien być potwierdzony w kolejnym badaniu wykonanym w odpowiednich warunkach.
Hiperprolaktynemia – kiedy wymaga pogłębionej diagnostyki?
Utrzymujące się podwyższone stężenie prolaktyny określane jest jako hiperprolaktynemia. Może ona mieć różne przyczyny, od zaburzeń czynnościowych po schorzenia wymagające leczenia specjalistycznego. Jedną z częstszych przyczyn są mikrogruczolaki przysadki, czyli niewielkie, łagodne guzy, które mogą wydzielać m.in. prolaktynę w nadmiarze.
Podwyższony poziom prolaktyny może być również wtórny do innych zaburzeń hormonalnych, takich jak niedoczynność tarczycy, w której zwiększone wydzielanie hormonu tyreotropowego pośrednio stymuluje produkcję prolaktyny. Wpływ na jej poziom mogą mieć także niektóre leki, w tym preparaty psychotropowe, przeciwwymiotne czy hormonalne.
Co diagnozować przy podwyższonej prolaktynie?
Proces diagnostyczny zawsze powinien być prowadzony etapowo. Podstawą jest powtórzenie oznaczenia prolaktyny we krwi, najlepiej w godzinach porannych, po odpowiednim wypoczynku i na czczo. W przypadku utrzymujących się nieprawidłowości lekarz może zlecić ocenę innych hormonów, w tym hormonów tarczycy, aby wykluczyć wtórne przyczyny zaburzeń.
W niektórych sytuacjach zasadne jest również oznaczenie frakcji makroprolaktyny, czyli formy hormonu o ograniczonej aktywności biologicznej, która może zawyżać wynik badania, nie powodując objawów klinicznych. Dopiero po wykluczeniu przyczyn czynnościowych i laboratoryjnych rozważa się wykonanie badań obrazowych przysadki mózgowej.
Podsumowanie
Podwyższona prolaktyna może być istotnym czynnikiem utrudniającym zajście w ciążę, jednak jej obecność nie zawsze oznacza poważną chorobę. Kluczowe znaczenie ma prawidłowa interpretacja wyników oraz etapowa diagnostyka pozwalająca odróżnić przejściowe zaburzenia od rzeczywistej hiperprolaktynemii wymagającej leczenia.
Świadome i spokojne podejście do problemu, prowadzone pod opieką lekarza, pozwala w wielu przypadkach skutecznie przywrócić prawidłową funkcję hormonalną i zwiększyć szanse na naturalne poczęcie.
Podejrzewasz u siebie podwyższoną prolaktynę? Masz pytania?
Skontaktuj się ze specjalistami Kliniki Fertina:
📞 Telefon: 609 366 732
🌐 Strona
📍 Adres: ul. Dzika 15, Warszawa 00-172
🕒 Godziny otwarcia:
poniedziałek–piątek: 8:00–20:00
sobota: 8:00–12:00